woj. małopolskie, pow. Gorlice, gm. Sękowa
Cmentarz wojenny nr 80 Sękowa należy do zespołu czterystu Zachodniogalicyjskich Cmentarzy Wielkiej Wojny Okręg III – Gorlice
zdj. plany, projekty archiwalne – Archiwum Narodowe Kraków
Opis architektury i założenia przestrzennego
Projekt: Hans Mayr
Cmentarz wojenny nr 80 Sękowa powstał w 1915 r. jako jednolite stylistycznie założenie dla upamiętnienia tzw. Bitwy pod Sękową w maju 1915 r. Pierwotne założenia projektu Hansa Mayra nie zostały do końca zrealizowane. Cmentarz położony na dwóch tarasach ziemnych w kształcie dwóch prostokątów symetrycznie zestawionych dłuższymi bokami o pow. 2181 m2. Długość ogrodzenia 235 mb. Wyższy taras o 1,60 m nad niższym. Trzeci taras, na którym miała stanąc olbrzymia kamienna budowla-mauzoleum bitwy, nie został zrealizowany. Oba tarasy ogrodzone murem, dzielącym je także wewnątrz cmentarza. Wejście główne i para wejść na tarasy wyższe z 7 stopniowymi schodami. Wejście wschodnie z 5 stopniowymi schodami. Wejście ujęte krótką ramą i zamknięte furtką jednoskrzydłową. Słupy ujmujące parami główne wejście zbudowane na planie kwadratu. Słupy zwężają się lekko ku górze. Słupy zwieńczone czterospadowo. Między słupami wewnętrznymi a zewnętrznymi kamienne ławy na dwóch nogach.
Element centralny
Krzyż – pomnik ujęty przez schody prowadzące na wyższy taras. Podstawą krzyża jest część muru z prostokątnym wyłamaniem na głównej osi. Koronę muru zastępują trzy ostrosłupowo zbiegające się płaszczyzny ku podstawie dużego betonowego krzyża łacińskiego. Ramiona krzyża są odcinkami sfrezowane. Faktura chropowata wygładzona przy narożach.
Pergola zbudowana z betonu zbrojonego, usytuowana w odległości 1,5 m od krzyża-pomnika. Aleja na osi schodów w zewnętrznych polach pergoli. Skomponowana na planie kwadratu, złożona z 16 filarów., dźwigających pary równoległych belek o łukowatych zakończeniach od dołu.
Układ kwater i formy nagrobne
Mogiły i kwatery rozmieszczono rzędowo i symetrycznie. Nagrobki w 8 rodzajach:- duży krzyż dwuramienny lotaryński. Na cokole o lekko sfrezowanych bokach i pochyłych płaszczyznach. Front cokołu ukośnie ścięty do połowy wysokości. Podstawa żeliwnego krzyża w formie prostokątnej tablicy ujętej w wolutowe spływy. Ramiona o pełnym trzonie w formie miecza. Przez dolne ramiona przewieszony wieniec. Ramiona prócz górnego poprzecznego wypełnione ażurową siatką o zagiętych od wewnątrz końcach; – duży żeliwny krzyż łaciński. Na cokole o lekko zwężających się bocznych ścianach i sfrezowanych górnych krawędziach ażurowy krzyż o pełnej podstawie z dużym antefiksem palmetowym. Trzon ramion tworzy stylizowany miecz z pierścieniową rękojeścią z gałką głowicy w górnym ramieniu i jelcu o spiralnie zakończonych nakładkach. Na skrzyżowanie ramion krzyża i miecza nałożony krzyż maltański z okrągłą tarczą i cyframi 1914 i przewieszonym podkowiastym wieńcem dębowym; – mały dwuramienny krzyż lotaryński. Na cokole pochyłych bokach i lekko sfrezowanych górnych krawędziach. Ramiona podzielone na kwadratowe kasetony wypełnione namiotową bonią. Przez dolne poprzeczne ramię przewieszony wieniec dębowy. Na dolnym kasetonie cyfry 1914; – mały żeliwny krzyż łaciński na cokole pochyłych bokach i lekko sfrezowanych krawędziach. Nałożony grecki krzyż o rozszerzających się końcach ramion. Dolne ramiona rozszerzone ku podstawie. Na skrzyżowaniu ramion cyfry 1915. Pierwotnie na tylniej ścianie cokołu wbetonowany był kawałek drewna z nabitą ocynkowaną blaszką ze sztancowym numerem, oznaczającym numer ewidencyjny poległego żołnierza oraz numer okręgu cmentarnego; – duże stele na mogiłach żołnierzy bawarskich. Na niskich cokołach o lekko zwężających się ścianach bocznych, zamknięte namiotowo z żeliwną tablicą inskrypcyjną; – małe stele na niskich cokołach o nieznacznie pochyłych bokach zamkniętych namiotowo z prostokątną żeliwną tablicą inskrypcyjną.
Dane o poległych
Na cmentarzu nr 80 Sękowa w 85 mogiłach zbiorowych i 23 pojedynczych i 10 pochowano 1206 żołnierzy w tym 360 rosyjskich, 468 austro-węgierskich i 378 niemieckich. Z imienia i nazwiska znanych jest 690 żołnierzy w tym 15 rosyjskich, 304 austro-węgierskich – 371 niemieckich. Żołnierz rosyjski przynależał do: Bransky I.R. 35; I.R. 52; D.R. 10. Żołnierze austro-węgierscy przynależeli do: Sch.R. 3, 9, 12, 24,25, 33; I.R. 7, 18, 22, 24, 28, 36, 56, 58, 59, 74, 98, 100; T.K.J.R. 1, 3, 4; Ldst.B. 20, 43; F.J.B. 12, 30; Żołnierze niemieccy przynależeli do: I.R.46, 58; B.I.R. 3; P.I.R. 46, 58; P.R.I.R. 46; B.P.B. 21; B.P.K. 19. Polegli: 16-24-26.02.1915; 5-8-9-10-11-12-13-14-18-20-21-24-25-27.03.1915; 9-28-29.04.1915; 1-2-4-7.05.1915
zdj. plany, projekty archiwalne – Archiwum Narodowe Kraków
Informacje praktyczne
Dojazd: szlak cmentarny rozpoczyna się na przystanku PKS w rozwidleniu dróg do Wapiennego i Sękowej. Szlak prowadzi ostro pod górę, ponad linię zabudowy wsi, Cmentarz nr 80 Sękowa pojawia się po 15 min.
Dokładna lokalizacja GPS: 49.625416 21.204870
zdj. różny okres – Bogdan Jezierski
zdj. archiwalne R. Frodyma – w prywatnych zbiorach B. Jezierski
Bibliografia i źródła:
- Wojskowy Urząd Opieki nad grobami wojennymi Okręgu Korpusu nr V w Krakowie, Archiwum Narodowe Kraków, Sygnatura 29/275/0, Liczba serii 1, Liczba skanów 108536.
- Broch R., Hauptmann H., Die westgalizischen Heldengräber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915, Wien 1918.
- Duda O., Cmentarze Wojenne z lat 1914 – 1918 w Galicji Zachodniej. Czas Świetności i Czas Pogardy, Nowy Sącz 1980 – 1987 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).
- Duda O., Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu 1995.
- Duda O., Alfabetyczny Wykaz Poległych, Nowy Sącz 1980 – 1986 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).
- Drogomir J., Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej, Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, tom I, II, III, Tarnów: 1999, 2002, 2025.
- Fotografie: zdj. współczesne różny okres – Bogdan Jezierski; zdj. archiwalne – Roman Frodyma (zbiory B. Jezierski).
Wszystkie prawa zastrzeżone © [2026] Cmentarze Wielkiej Wojny. Prezentowane na stronie materiały, w szczególności autorskie teksty, opracowania historyczne, bazy danych, fotografie oraz szata graficzna, podlegają ochronie praw autorskich zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Kopiowanie, powielanie, dystrybucja lub wykorzystywanie całości lub fragmentów materiałów bez uprzedniej, pisemnej zgody administratora jest surowo zabronione. Dozwolone jest korzystanie z treści wyłącznie w ramach dozwolonego użytku osobistego oraz cytowanie fragmentów z podaniem źródła (prawo cytatu).