woj. małopolskie, pow. Gorlice, gm. Lipinki
Cmentarz wojenny nr 103 Pagorzyna należy do zespołu czterystu Zachodniogalicyjskich Cmentarzy Wielkiej Wojny Okręg III – Gorlice
zdj. plany, projekty archiwalne – Archiwum Narodowe Kraków
Opis architektury i założenia przestrzennego
Projekt: Hans Mayr
Cmentarz wojenny nr 103 Pagorzyna na planie wieloboku o pow. 560 m2. Otoczony jest drewnianym płotem. Wejście przez drewnianą, jednoramienną bramkę osadzoną w płocie.
Element centralny
Głównym elementem cmentarza jest duży drewniany krzyż łaciński z półkolistym daszkiem. Przy łączeniu ramion cyfry „1915”
Układ kwater i formy nagrobne
Układ mogił swobodny, niesymetryczny (prostokątne o zróżnicowanej długości. Nagrobki na betonowych, ściętych pulpitowo cokołach w trzech rodzajach: – duże żeliwne krzyże typu niemieckiego z stylizowanym mieczem nałożonym na osie ramion oraz krzyżem maltańskim na skrzyżowaniu ramion. Końce ramion nieco rozszerzone. U podstawy palmeta na wolutach; – duże żeliwne krzyże dwuramienne typu lotaryńskiego z wieńcem dębowym i prostokątną płyciną u podstawy z datą 1915. Pasy środkowe ramion podzielone na kwadratowe kasetony wypełnione namiotową bonią; – mały żeliwny krzyż maltański z perłowym obramieniem, datą 1915, literą W i koroną oraz wieńcem dębowym.
Po za terenem pola grobowego odnalazłem dwa betonowe cokoły.
Dane o poległych
Na cmentarzu nr 103 Pagorzyna w 13 mogiłach zbiorowych i 4 mogiłach pojedynczych pochowano 180 żołnierzy w tym 14 niemieckich i 166 rosyjskich. Z imienia i nazwiska znanych jest 14 żołnierzy niemieckich. Żołnierze niemieccy przynależeli do: P.R.I.R. 269, 270, 271, 272. Żołnierze rosyjscy przynależeli do: Bojarski R. 208. Polegli: 4-5-6-7-9.05.1915.
zdj. plany, projekty archiwalne – Archiwum Narodowe Kraków
Informacje praktyczne
Dojazd: cmentarz nr 103 Pagorzyna znajduje się w lesie na zboczu Łysej Góry (448 m). Samochód można zostawić na skraju drogi leśnej (GPS 49,69106 21,32105) dalej idziemy ok. 1 km leśną drogą w lewo w kierunku szczytu góry.
Dokładna lokalizacja GPS: 49.69882 21.32016
zdj. – Bogdan Jezierski
zdj. archiwalne – Roman Frodyma – w prywatnych zbiorach B. Jezierski
Bibliografia i źródła:
- Wojskowy Urząd Opieki nad grobami wojennymi Okręgu Korpusu nr V w Krakowie, Archiwum Narodowe Kraków, Sygnatura 29/275/0, Liczba serii 1, Liczba skanów 108536.
- Broch R., Hauptmann H., Die westgalizischen Heldengräber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915, Wien 1918.
- Duda O., Cmentarze Wojenne z lat 1914 – 1918 w Galicji Zachodniej. Czas Świetności i Czas Pogardy, Nowy Sącz 1980 – 1987 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).
- Duda O., Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu 1995.
- Duda O., Alfabetyczny Wykaz Poległych, Nowy Sącz 1980 – 1986 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).
- Drogomir J., Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej, Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, tom I, II, III, Tarnów: 1999, 2002, 2025.
- Fotografie: zdj. współczesne różny okres – Bogdan Jezierski; zdj. archiwalne – Roman Frodyma (zbiory B. Jezierski).
Wszystkie prawa zastrzeżone © [2026] Cmentarze Wielkiej Wojny. Prezentowane na stronie materiały, w szczególności autorskie teksty, opracowania historyczne, bazy danych, fotografie oraz szata graficzna, podlegają ochronie praw autorskich zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Kopiowanie, powielanie, dystrybucja lub wykorzystywanie całości lub fragmentów materiałów bez uprzedniej, pisemnej zgody administratora jest surowo zabronione. Dozwolone jest korzystanie z treści wyłącznie w ramach dozwolonego użytku osobistego oraz cytowanie fragmentów z podaniem źródła (prawo cytatu).