woj. małopolskie, pow. Tarnów, gm. Rzepnik Strzyżewski
Cmentarz wojenny nr 113 Olszyny należy do zespołu czterystu Zachodniogalicyjskich Cmentarzy Wielkiej Wojny w Okręg IV – Łużna
Opis architektury i założenia przestrzennego
Projektant: Jan Szczepkowski
Cmentarz wojenny nr 113 Olszyny o pow. 952 m2 założony na planie prostokąta z poprzeczną osią symetrii. Ogrodzenie stanowią kamienne słupy nakryte czterospadową betonową płytą, połączone niskim ogrodzeniem z żelaznych prętów. Wejście od strony południowo-zachodniej ujęte w dwa kamienne słupy i krótkie policzkowe odcinki żelaznego płotu – prowadzi do bramy wejściowej w formie półkoliście sklepionej arkady z ryzalitowymi podporami zawężającymi jej światło w poziomie terenu. Brama wejściowa zamknięta jest trójkątnie i zwieńczona kamiennym krzyżem łacińskim na sześciennej podstawie. Skrzydła budowli bramowej zakończone są masywnymi słupami kamiennymi w formie graniastosłupów o przekroju kwadratowym, ustawionych na prostopadłościennych cokołach o sfrezowanych górnych krawędziach. Słupy nakryte są betonowymi płytami oraz dodatkowo mniejszymi płytami czterospadowymi. Ściany boczne budowli wyprofilowane są łukowo i zamknięte dwustopniowym gzymsem. Po obu stronach wejścia, od wewnątrz cmentarza, kamienne ławy ujęte po zewnętrznej stronie w skarpowe, pulpitowo zakończone murki policzkowe. Drugie wejście znajduje się w ogrodzeniu północno-wschodnim i połączone jest z wejściem głównym trawiastą alejką.
Element centralny
Opisana budowla bramowa stanowi element centralny cmentarza.
Układ kwater i formy nagrobne
Mogiły ziemne rzędowe ustawione są w 6 równoległych szeregach liczących od 6 do 8 mogił o różnej długości. Nagrobki umieszczone u wezgłowi mogił, w formie: – niskich betonowych steli z żeliwnym krzyżem i żeliwną tabliczką inskrypcyjną, zamkniętych trójkątnie z bocznymi skrzydłami posiadającymi ryzalitowe wzmocnienie; – jw. lecz tylko z krótkimi bocznymi skrzydłami; – krzyż żeliwny maltański z wieńcem laurowym i datą „1915” umieszczoną w okrągłej tarczy na skrzyżowaniu ramion na stelach; – maltański krzyż żeliwny typu niemieckiego z wieńcem dębowym, koroną, literą „W” i datą „1915” na dolnym ramieniu; – dwuramienny, latoryński z wieńcem laurowym przewieszonym przez dolne ramiona.
Dane o poległych
Na cmentarzu nr 113 Olszyny w 172 pojedynczych mogiłach pochowano 256 żołnierzy w tym 144 rosyjskich, 86 austro-węgierskich i 26 niemieckich. Z imienia i nazwiska znanych jest 123 żołnierzy w tym 36 austro-węgierskich, 61 rosyjskich i 26 niemieckich. Żołnierze rosyjscy przynależeli do: I.R. 121, 122, 123, 124, 125, 128, 129, 296; 31. Art. Div.; Żołnierze niemieccy przynależeli do: K.P.G.G.R. 1, 2, 3, 4. Żołnierze austro-węgierscy przynależeli do: H.I.R. 10, 16. Polegli: 3-9-12.01.1915; 1-10.05.1915.
zdj. plany, projekty archiwalne – Archiwum Narodowe Kraków
Informacje praktyczne
Dojście: cmentarz nr 113 Olszyny położony jest przy cmentarzu parafialnym.
Dokładna lokalizacja GPS: 49.810652 21.137774
zdj. 12.08.25 – Bogdan Jezierski
zdj. archiwalne – Roman Frodyma – w prywatnych zbiorach B. Jezierski
Bibliografia i źródła:
- Wojskowy Urząd Opieki nad grobami wojennymi Okręgu Korpusu nr V w Krakowie, Archiwum Narodowe Kraków, Sygnatura 29/275/0, Liczba serii 1, Liczba skanów 108536.
- Broch R., Hauptmann H., Die westgalizischen Heldengräber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915, Wien 1918.
- Duda O., Cmentarze Wojenne z lat 1914 – 1918 w Galicji Zachodniej. Czas Świetności i Czas Pogardy, Nowy Sącz 1980 – 1987 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).
- Duda O., Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu 1995.
- Duda O., Alfabetyczny Wykaz Poległych, Nowy Sącz 1980 – 1986 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).
- Drogomir J., Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej, Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, tom I, II, III, Tarnów: 1999, 2002, 2025.
- Fotografie: zdj. współczesne różny okres – Bogdan Jezierski; zdj. archiwalne – Roman Frodyma (zbiory B. Jezierski).
Wszystkie prawa zastrzeżone © [2026] Cmentarze Wielkiej Wojny. Prezentowane na stronie materiały, w szczególności autorskie teksty, opracowania historyczne, bazy danych, fotografie oraz szata graficzna, podlegają ochronie praw autorskich zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Kopiowanie, powielanie, dystrybucja lub wykorzystywanie całości lub fragmentów materiałów bez uprzedniej, pisemnej zgody administratora jest surowo zabronione. Dozwolone jest korzystanie z treści wyłącznie w ramach dozwolonego użytku osobistego oraz cytowanie fragmentów z podaniem źródła (prawo cytatu).