{"id":115,"date":"2025-02-08T17:14:16","date_gmt":"2025-02-08T17:14:16","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/?page_id=115"},"modified":"2026-01-15T11:27:38","modified_gmt":"2026-01-15T11:27:38","slug":"okreg-v-pilzno","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-v-pilzno\/","title":{"rendered":""},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Okr\u0119g Cmentarny V Pilzno: \u015alady Wielkiej Wojny nad Wis\u0142ok\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Okr\u0119g cmentarny V Pilzno<\/strong>, podobnie jak s\u0105siednie okr\u0119gi galicyjskie, zosta\u0142 wybudowany przez struktury podleg\u0142e Oddzia\u0142owi Budowy Grob\u00f3w Wojennych (<strong>Kriegsgr\u00e4ber-Abteilung<\/strong>). Nekropolie te powsta\u0142y na terenach krwawych walk o II pozycj\u0119 obrony Rosjan, po\u0142o\u017con\u0105 po obu stronach rzeki Wis\u0142oki.<\/p>\n\n\n\n<p>Rosyjska obrona wykorzystywa\u0142a strategiczne r\u00f3\u017cnice wysoko\u015bci wzg\u00f3rz g\u00f3ruj\u0105cych nad dolin\u0105 rzeki po stronie wschodniej, co zapewnia\u0142o im doskona\u0142y wgl\u0105d w pozycje przeciwnika i podej\u015bcia do linii Wis\u0142oki. Szczeg\u00f3lnie tragiczne w skutkach boje, nios\u0105ce setki ofiar po obu stronach, toczy\u0142y si\u0119 na odcinku od Jas\u0142a do <strong>Zawadki Brzosteckiej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Lokalizacja i geografia Okr\u0119gu V<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Pod wzgl\u0119dem wsp\u00f3\u0142czesnego podzia\u0142u administracyjnego, okr\u0119g ten le\u017cy na terenie <strong>powiat\u00f3w jasielskiego i d\u0119bickiego<\/strong>. Geograficznie obejmuje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Pog\u00f3rze Ci\u0119\u017ckowickie<\/strong> (tereny na zach\u00f3d od Wis\u0142oki),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pog\u00f3rze Strzy\u017cowskie<\/strong> (tereny na wsch\u00f3d),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Progi Wy\u017cyny Kolbuszowskiej<\/strong> (p\u0142askie tereny na p\u00f3\u0142noc od Pilzna).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Okr\u0119g V graniczy od po\u0142udnia z okr\u0119giem \u201eJas\u0142o\u201d, a od zachodu z okr\u0119gami \u201e\u0141u\u017cna\u201d, \u201eTarn\u00f3w\u201d i \u201eD\u0105browa Tarnowska\u201d. Tereny na wsch\u00f3d podlega\u0142y w\u00f3wczas strukturze <strong>Inspektoratu Grob\u00f3w Wojennych<\/strong> przy Dow\u00f3dztwie Twierdzy Przemy\u015bl (D\u0119bica, Mielec, Strzy\u017c\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Statystyka i najwa\u017cniejsze nekropolie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Wszystkie cmentarze podlegaj\u0105 Wojskowej Komendzie Rejonowej w Pil\u017anie. Ich \u0142\u0105czna powierzchnia to <strong>16 815 m\u00b2<\/strong>, co stanowi 6,2% wszystkich cmentarzy zachodniogalicyjskich. Do najwi\u0119kszych i najlepiej wkomponowanych w krajobraz obiekt\u00f3w nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Cmentarz nr 218 w Bukowej:<\/strong> wzorcowe wykorzystanie konfiguracji terenu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cmentarz nr 226 w Zawadce:<\/strong> zbudowany z rozmachem, ukryty w bukowym lesie.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cmentarz nr 227 w Gorzejowej:<\/strong> po\u0142o\u017cony w widokowym miejscu, obsadzony egzotycznymi topolami w\u0142oskimi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cmentarz nr 217 w Januszkowicach:<\/strong> zlokalizowany bezpo\u015brednio na linii dawnych pozycji obronnych.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cmentarze nr 232, 236 (Pilzno), 240 (Czarna), 241 (R\u00f3\u017ca), 242 (Zas\u00f3w), 243 (Jastrz\u0105bka):<\/strong> miejsca spoczynku \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej, rosyjskiej oraz niemieckiej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Architektura i tw\u00f3rcy: Gustaw Rossmann i Matscheko von Glasner<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Kierownikiem artystycznym i g\u0142\u00f3wnym projektantem wi\u0119kszo\u015bci obiekt\u00f3w by\u0142 <strong>architekt Gustaw Rossmann<\/strong>. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z nim rze\u017abiarz <strong>Matscheko Ritter von Glasner<\/strong>, aktywny zw\u0142aszcza w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci okr\u0119gu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 styl\u00f3w i unikalne elementy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>W Okr\u0119gu V nie dominuje jedna my\u015bl tw\u00f3rcza, co czyni go niezwykle interesuj\u0105cym:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Style:<\/strong> Rossmann nawi\u0105zywa\u0142 do klasycyzmu, natomiast von Glasner sk\u0142ania\u0142 si\u0119 ku biedermaierowi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Unikalne detale:<\/strong> Tylko tutaj spotkamy charakterystyczne <strong>kapliczki-drogowskazy<\/strong>, urny ofiarne oraz specyficzne, a\u017curowe formy ogrodzenia.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Oryginalne drogowskazy:<\/strong> Do dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119 w miejscowo\u015bciach: B\u0142a\u017ckowa, R\u00f3\u017ca, Klecie, Jod\u0142owa, Jastrz\u0105bka Stara, Januszkowice i Bukowa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W budow\u0119 zaanga\u017cowani byli tak\u017ce wybitni malarze: <strong>Franz Poledne, Janos Czencz oraz Alfons Karpi\u0144ski<\/strong>, kt\u00f3rych akwarele i ryciny dokumentowa\u0142y wygl\u0105d cmentarzy na poczt\u00f3wkach propagandowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Materia\u0142y i symbolika<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Podstawowym budulcem by\u0142 rodzimy kamie\u0144 i drewno, ale masowo wykorzystywano r\u00f3wnie\u017c beton (oparty o \u017cwir z doliny Wis\u0142oki). Elementy kamieniarskie sprowadzano z renomowanych kamienio\u0142om\u00f3w w <strong>Straconce<\/strong>. Na mogi\u0142ach montowano:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Drewniane krzy\u017ce projekt\u00f3w Rossmanna, Mayra i Ludwiga.<\/li>\n\n\n\n<li>Bogato zdobione <strong>krzy\u017ce Watzala<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li>Liryczne inskrypcje autorstwa <strong>kapitana Hansa Hauptmanna<\/strong> (na 20 obiektach), kt\u00f3re do dzi\u015b budz\u0105 wzruszenie swoj\u0105 humanitarn\u0105 wymow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Stan zachowania i renowacje<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Obecnie stan techniczny nekropolii w Okr\u0119gu V jest oceniany jako dobry, dzi\u0119ki licznym remontom kapitalnym przeprowadzonym w ostatnich latach. Pilnej uwagi i prac konserwatorskich wymagaj\u0105 jeszcze obiekty: <strong>nr 235 S\u0142otowa, nr 236 Pilzno oraz nr 238 Parkosz<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Cmentarze Wielkiej Wojny<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"250\" height=\"250\" src=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-72\" style=\"width:130px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla.png 250w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla-150x150.png 150w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla-100x100.png 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okr\u0119g Cmentarny V Pilzno: \u015alady Wielkiej Wojny nad Wis\u0142ok\u0105 Okr\u0119g cmentarny V Pilzno, podobnie jak s\u0105siednie okr\u0119gi galicyjskie, zosta\u0142 wybudowany przez struktury podleg\u0142e Oddzia\u0142owi Budowy Grob\u00f3w Wojennych (Kriegsgr\u00e4ber-Abteilung). Nekropolie te powsta\u0142y na terenach krwawych walk o II pozycj\u0119 obrony Rosjan, po\u0142o\u017con\u0105 po obu stronach rzeki Wis\u0142oki. Rosyjska obrona wykorzystywa\u0142a strategiczne r\u00f3\u017cnice wysoko\u015bci wzg\u00f3rz g\u00f3ruj\u0105cych nad &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-v-pilzno\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201e\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-115","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"twentyseventeen-featured-image":false,"twentyseventeen-thumbnail-avatar":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/author\/cww\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Okr\u0119g Cmentarny V Pilzno: \u015alady Wielkiej Wojny nad Wis\u0142ok\u0105 Okr\u0119g cmentarny V Pilzno, podobnie jak s\u0105siednie okr\u0119gi galicyjskie, zosta\u0142 wybudowany przez struktury podleg\u0142e Oddzia\u0142owi Budowy Grob\u00f3w Wojennych (Kriegsgr\u00e4ber-Abteilung). Nekropolie te powsta\u0142y na terenach krwawych walk o II pozycj\u0119 obrony Rosjan, po\u0142o\u017con\u0105 po obu stronach rzeki Wis\u0142oki. Rosyjska obrona wykorzystywa\u0142a strategiczne r\u00f3\u017cnice wysoko\u015bci wzg\u00f3rz g\u00f3ruj\u0105cych nad&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3827,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115\/revisions\/3827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}