{"id":124,"date":"2025-02-08T17:17:27","date_gmt":"2025-02-08T17:17:27","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/?page_id=124"},"modified":"2026-01-15T11:33:40","modified_gmt":"2026-01-15T11:33:40","slug":"okreg-viii-brzesko","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-viii-brzesko\/","title":{"rendered":"Okr\u0119g VIII Brzesko"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Okr\u0119g Cmentarny VIII Brzesko: Dziedzictwo Wielkiej Wojny nad Dunajcem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Okr\u0119g cmentarny VIII Brzesko<\/strong>, obok okr\u0119g\u00f3w III Gorlice i VI Tarn\u00f3w, nale\u017cy do najwi\u0119kszych pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci cmentarzy na ca\u0142ym obszarze dzia\u0142alno\u015bci krakowskiego Oddzia\u0142u Grob\u00f3w Wojennych (KG\u2013A). Obejmuje on swoim zasi\u0119giem <strong>50 cmentarzy<\/strong>, kt\u00f3rych \u0142\u0105czna powierzchnia wynosi <strong>21 231 m\u00b2<\/strong>, co stanowi 7,9% wszystkich nekropolii w Zachodniej Galicji.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu ostatnich 40 lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich przesz\u0142a spektakularn\u0105 metamorfoz\u0119 \u2013 od stanu zaniedbania i ruiny przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w pi\u0119kne, zadbane pami\u0105tki historii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\">Statystyka i lokalizacja obiekt\u00f3w w Okr\u0119gu VIII<\/h2>\n\n\n\n<p>Pod wzgl\u0119dem powierzchni nekropolie te dziel\u0105 si\u0119 na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>3 obiekty ma\u0142e<\/strong> (do 500 m\u00b2),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>9 \u015bredniej wielko\u015bci<\/strong> (do 1000 m\u00b2),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>4 du\u017ce<\/strong> (powy\u017cej 1000 m\u00b2).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Najwi\u0119kszym obiektem w okr\u0119gu jest cmentarz w Brzesku nr 275.<\/strong> Pod wzgl\u0119dem liczby pochowanych, okr\u0119g obejmuje zar\u00f3wno ma\u0142e kwatery dla kilku \u017co\u0142nierzy, jak i du\u017ce cmentarze zbiorcze, gdzie liczba jednostek wojskowych, do kt\u00f3rych przynale\u017celi polegli, przekracza 150. Daty \u015bmierci \u017co\u0142nierzy dokumentuj\u0105 okres walk jesienno\u2013zimowych 1914 roku oraz zaci\u0119te boje nad Dunajcem trwaj\u0105ce od stycznia do czasu prze\u0142omu majowego 1915 roku.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Typy za\u0142o\u017ce\u0144 przestrzennych:<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>25 obiekt\u00f3w samodzielnych<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>24 wkomponowane<\/strong> w istniej\u0105ce cmentarze miejscowe (parafialne),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1 w obr\u0119bie cmentarza wyznaniowego<\/strong> (Gmina \u017bydowska).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Pod wzgl\u0119dem administracyjnym okr\u0119g obejmuje powiat brzeski oraz cz\u0119\u015bci powiat\u00f3w tarnowskiego i d\u0105browskiego. Niniejszy opis koncentruje si\u0119 na obiektach le\u017c\u0105cych na zach\u00f3d od linii Dunajca.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Geografia i dojazd do cmentarzy wojennych<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Geograficznie <strong>Okr\u0119g VIII Brzesko<\/strong> zajmuje malownicze tereny <strong>Pog\u00f3rza Ro\u017cnowsko-Ci\u0119\u017ckowickiego<\/strong> oraz p\u0142askie, rolnicze tereny nadwi\u015bla\u0144skie. Obszar ten jest przeci\u0119ty wa\u017cnymi szlakami komunikacyjnymi: lini\u0105 kolejow\u0105 Krak\u00f3w \u2013 Przemy\u015bl oraz autostrad\u0105 A4. Rozbudowany uk\u0142ad drogowy (p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie i wsch\u00f3d-zach\u00f3d) pozwala dotrze\u0107 pojazdem mechanicznym do wszystkich opisanych obiekt\u00f3w. Najliczniejsze zgrupowania cmentarzy wyst\u0119puj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nad brzegiem Dunajca,<\/li>\n\n\n\n<li>w rejonie Zakliczyna,<\/li>\n\n\n\n<li>w samym mie\u015bcie Brzesku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Tw\u00f3rcy i architektura: Robert Motka i Johann Watzal<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Komendantem okr\u0119gu by\u0142 wymieniony przez Rudolfa Brocha <strong>Karl Sch\u00f6lich<\/strong>, kt\u00f3ry nadzorowa\u0142 m.in. budow\u0119 reprezentacyjnego cmentarza nr 275 w Brzesku.<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczow\u0105 rol\u0119 w nadaniu okr\u0119gowi formy artystycznej odegrali:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Robert Motka (architekt):<\/strong> kierownik artystyczny okr\u0119gu i projektant a\u017c 43 cmentarzy.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Johann Watzal:<\/strong> rze\u017abiarz i projektant 8 obiekt\u00f3w oraz charakterystycznych metalowych krzy\u017cy nagrobnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Materia\u0142y budowlane i stan zachowania<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Do budowy wykorzystywano \u0142atwo dost\u0119pne surowce: \u017cwiry, kamie\u0144 \u0142amany, drewno oraz gotowe elementy \u017celiwne (krzy\u017ce, bramki, \u0142a\u0144cuchy, rury spinaj\u0105ce s\u0142upy). Beton wylewano na mokro, ozdabiaj\u0105c go detalami dekoracyjnymi. Dzi\u0119ki u\u017cyciu tak trwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w, obiekty s\u0105 w dobrym stanie technicznym. Prace remontowe przywr\u00f3ci\u0142y stany pierwotne nekropolii nawet tam, gdzie czas odcisn\u0105\u0142 najwi\u0119ksze pi\u0119tno (z wyj\u0105tkiem miejsc takich jak Przybys\u0142awice czy Miechowice Ma\u0142e, gdzie wcze\u015bniejsze zmiany to uniemo\u017cliwi\u0142y).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Najciekawsze za\u0142o\u017cenia architektoniczne mo\u017cna podziwia\u0107 w miejscowo\u015bciach:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tymowa, Brzesko, Niwka, Wierzchos\u0142awice, Charzewice,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Cmentarze Wielkiej Wojny<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"250\" height=\"250\" src=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-72\" style=\"width:132px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla.png 250w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla-150x150.png 150w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla-100x100.png 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okr\u0119g Cmentarny VIII Brzesko: Dziedzictwo Wielkiej Wojny nad Dunajcem Okr\u0119g cmentarny VIII Brzesko, obok okr\u0119g\u00f3w III Gorlice i VI Tarn\u00f3w, nale\u017cy do najwi\u0119kszych pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci cmentarzy na ca\u0142ym obszarze dzia\u0142alno\u015bci krakowskiego Oddzia\u0142u Grob\u00f3w Wojennych (KG\u2013A). Obejmuje on swoim zasi\u0119giem 50 cmentarzy, kt\u00f3rych \u0142\u0105czna powierzchnia wynosi 21 231 m\u00b2, co stanowi 7,9% wszystkich nekropolii w &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-viii-brzesko\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201eOkr\u0119g VIII Brzesko\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-124","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"twentyseventeen-featured-image":false,"twentyseventeen-thumbnail-avatar":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/author\/cww\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Okr\u0119g Cmentarny VIII Brzesko: Dziedzictwo Wielkiej Wojny nad Dunajcem Okr\u0119g cmentarny VIII Brzesko, obok okr\u0119g\u00f3w III Gorlice i VI Tarn\u00f3w, nale\u017cy do najwi\u0119kszych pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci cmentarzy na ca\u0142ym obszarze dzia\u0142alno\u015bci krakowskiego Oddzia\u0142u Grob\u00f3w Wojennych (KG\u2013A). Obejmuje on swoim zasi\u0119giem 50 cmentarzy, kt\u00f3rych \u0142\u0105czna powierzchnia wynosi 21 231 m\u00b2, co stanowi 7,9% wszystkich nekropolii w&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3829,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/124\/revisions\/3829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}