{"id":130,"date":"2025-02-08T17:19:02","date_gmt":"2025-02-08T17:19:02","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/?page_id=130"},"modified":"2026-01-15T12:30:31","modified_gmt":"2026-01-15T12:30:31","slug":"okreg-x-limanowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-x-limanowa\/","title":{"rendered":"Okr\u0119g X Limanowa"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Okr\u0119g Cmentarny X Limanowa: \u015alady Wielkiej Wojny w Beskidach i na S\u0105decczy\u017anie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Okr\u0119g cmentarny X<\/strong>, nazywany Okr\u0119giem Limanowskim, jest najwi\u0119kszym pod wzgl\u0119dem obszaru, na kt\u00f3rym prowadzi\u0142 dzia\u0142ania Oddzia\u0142 Grob\u00f3w Wojennych. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce obejmowa\u0142 on swoim zasi\u0119giem tak\u017ce Ziemi\u0119 S\u0105deck\u0105, zyska\u0142 przydomek <strong>Limanowsko-Nowos\u0105decki<\/strong>. Siedzib\u0105 kierownictwa okr\u0119gu by\u0142o miasto Limanowa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Geografia i historia frontu po\u0142udniowego<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Pod wzgl\u0119dem geograficznym okr\u0119g obejmuje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Beskid S\u0105decki<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gorce<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li>cz\u0119\u015b\u0107 <strong>Beskidu Wyspowego<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Za\u0142o\u017cone obiekty powsta\u0142y na terenach krwawych walk po\u0142udniowego skrzyd\u0142a frontu, opartego o \u00f3wczesne granice Galicji i W\u0119gier. Pod wzgl\u0119dem administracyjnym nekropolie te le\u017c\u0105 dzi\u015b na terenie powiat\u00f3w: nowos\u0105deckiego, limanowskiego, nowotarskiego i my\u015blenickiego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Statystyka i najwa\u017cniejsze nekropolie Okr\u0119gu X<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>W okr\u0119gu zbudowano <strong>29 obiekt\u00f3w<\/strong> o \u0142\u0105cznej powierzchni 12 265 m\u00b2, co stanowi 4,6% wszystkich cmentarzy zachodniogalicyjskich. Przeci\u0119tna powierzchnia nekropolii wynosi 438 m\u00b2.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Cmentarze du\u017ce:<\/strong> W\u015br\u00f3d og\u00f3lnej liczby wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 trzy obiekty o znacznych rozmiarach: nr 350, 357 oraz 368.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cmentarz na Jab\u0142o\u0144cu (nr 368):<\/strong> Jest to najwi\u0119ksza nekropolia okr\u0119gu o imponuj\u0105cej powierzchni 4 240 m\u00b2.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Typy za\u0142o\u017ce\u0144:<\/strong> W okr\u0119gu znajduje si\u0119 10 samodzielnych za\u0142o\u017ce\u0144 przestrzennych. Pozosta\u0142e obiekty usytuowano obok istniej\u0105cych cmentarzy wiejskich, kapliczek lub ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Straty:<\/strong> Dwa obiekty z pierwotnej listy \u2013 nr 355 w \u017bbikowicach oraz nr 367 w Mordarce \u2013 ju\u017c nie istniej\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Polegli \u017co\u0142nierze i Legiony Polskie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Na polach grobowych spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze armii rosyjskiej i austro-w\u0119gierskiej. Na siedmiu nekropoliach pochowano tak\u017ce \u017co\u0142nierzy niemieckich. Co istotne dla polskiej historii, kilka obiekt\u00f3w sta\u0142o si\u0119 miejscem spoczynku <strong>legionist\u00f3w polskich<\/strong>, poleg\u0142ych na szlaku bojowym prowadz\u0105cym od Nowego S\u0105cza po Mszan\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Architektura i projektanci: Gustaw Ludwig i Franz Mazura<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Przez wiele lat w czasach PRL cmentarze te pozostawa\u0142y poza sfer\u0105 zainteresowania w\u0142adz. Sytuacja uleg\u0142a zmianie po przemianach ustrojowych, gdy poszczeg\u00f3lne Urz\u0119dy Gmin zmieni\u0142y sw\u00f3j stosunek do tych miejsc, szczeg\u00f3lnie po wpisaniu ich na list\u0119 zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczowe postacie odpowiedzialne za wygl\u0105d okr\u0119gu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Komendanci:<\/strong> Pierwotnie por. Viktor Szamanek, a p\u00f3\u017aniej <strong>Gustaw Ludwig<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Projektanci:<\/strong> Gustaw Ludwig (g\u0142\u00f3wny projektant i kierownik artystyczny), por. Franz Mazura oraz ochotnicy: Leo Perlberger i Franz Poledne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\"><strong>Materia\u0142y i unikalne detale architektoniczne<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wnym budulcem wykorzystywanym w Okr\u0119gu X by\u0142 kamie\u0144 \u0142amany oraz beton. Do charakterystycznych element\u00f3w wystroju nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ogrodzenia:<\/strong> Pe\u0142ne mury nakryte betonowym daszkiem, stalowe rury \u0142\u0105cz\u0105ce s\u0142upy oraz dekoracyjne odcinki \u0142a\u0144cuch\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nagrobki:<\/strong> Betonowe nagrobki wyst\u0119puj\u0105ce w kilku rzadkich, niespotykanych w innych okr\u0119gach kszta\u0142tach.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Drogowskazy:<\/strong> Zachowane do dzi\u015b oryginalne s\u0142upy-drogowskazy zwie\u0144czone <strong>krzy\u017cem malta\u0144skim<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Drewno:<\/strong> Unikalne, stylizowane cmentarze zbudowane wy\u0142\u0105cznie z drewna znajduj\u0105 si\u0119 w <strong>Tymbarku<\/strong> oraz <strong>Jaworznej<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Za symbol ca\u0142ego okr\u0119gu uznaje si\u0119 granitowy pos\u0105g <strong>\u201eRycerza Stra\u017cnika Poleg\u0142ych\u201d<\/strong> \u2013 monumentalne dzie\u0142o Franza Mazury. Do najciekawszych za\u0142o\u017ce\u0144 architektonicznych, kt\u00f3re warto odwiedzi\u0107, nale\u017c\u0105 cmentarze: na <strong>Jab\u0142o\u0144cu<\/strong>, <strong>Or\u0142\u00f3wce<\/strong>, w <strong>Nowym S\u0105czu<\/strong>, <strong>Limanowej<\/strong> oraz we wspomnianym <strong>Tymbarku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Cmentarze Wielkiej Wojny<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"250\" height=\"250\" src=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-72\" style=\"width:136px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla.png 250w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla-150x150.png 150w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cropped-cropped-logo-bez-tla-100x100.png 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okr\u0119g Cmentarny X Limanowa: \u015alady Wielkiej Wojny w Beskidach i na S\u0105decczy\u017anie Okr\u0119g cmentarny X, nazywany Okr\u0119giem Limanowskim, jest najwi\u0119kszym pod wzgl\u0119dem obszaru, na kt\u00f3rym prowadzi\u0142 dzia\u0142ania Oddzia\u0142 Grob\u00f3w Wojennych. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce obejmowa\u0142 on swoim zasi\u0119giem tak\u017ce Ziemi\u0119 S\u0105deck\u0105, zyska\u0142 przydomek Limanowsko-Nowos\u0105decki. Siedzib\u0105 kierownictwa okr\u0119gu by\u0142o miasto Limanowa. Geografia i historia frontu &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-x-limanowa\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201eOkr\u0119g X Limanowa\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-130","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"twentyseventeen-featured-image":false,"twentyseventeen-thumbnail-avatar":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/author\/cww\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Okr\u0119g Cmentarny X Limanowa: \u015alady Wielkiej Wojny w Beskidach i na S\u0105decczy\u017anie Okr\u0119g cmentarny X, nazywany Okr\u0119giem Limanowskim, jest najwi\u0119kszym pod wzgl\u0119dem obszaru, na kt\u00f3rym prowadzi\u0142 dzia\u0142ania Oddzia\u0142 Grob\u00f3w Wojennych. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce obejmowa\u0142 on swoim zasi\u0119giem tak\u017ce Ziemi\u0119 S\u0105deck\u0105, zyska\u0142 przydomek Limanowsko-Nowos\u0105decki. Siedzib\u0105 kierownictwa okr\u0119gu by\u0142o miasto Limanowa. Geografia i historia frontu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3831,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/130\/revisions\/3831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}