{"id":130,"date":"2025-02-08T17:19:02","date_gmt":"2025-02-08T17:19:02","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/?page_id=130"},"modified":"2026-09-15T04:52:59","modified_gmt":"2026-09-15T04:52:59","slug":"okreg-x-limanowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-x-limanowa\/","title":{"rendered":"Cmentarny Okr\u0119g X Limanowa"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"816\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/10-816x1024.jpg\" alt=\"Mapa Okr\u0119gu X Limanowa - Nowy S\u0105cz\" class=\"wp-image-3961\" style=\"aspect-ratio:0.7968816389869021;width:504px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/10-816x1024.jpg 816w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/10-239x300.jpg 239w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/10-767x963.jpg 767w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/10.jpg 918w\" sizes=\"auto, (max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Okr\u0119g Cmentarny X Limanowa: \u015alady Wielkiej Wojny w Beskidach i na S\u0105decczy\u017anie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cmentarny Okr\u0119g  X<\/strong>, nazywany Okr\u0119giem Limanowskim, jest najwi\u0119kszym pod wzgl\u0119dem obszaru terenem, na kt\u00f3rym prowadzi\u0142 dzia\u0142ania Oddzia\u0142 Grob\u00f3w Wojennych. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce obejmowa\u0142 swoim zasi\u0119giem tak\u017ce Ziemi\u0119 S\u0105deck\u0105, zyska\u0142 przydomek<strong> Cmentarny<\/strong> <strong>Okr\u0119gu Limanowsko-Nowos\u0105deckiego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W okr\u0119gu zbudowano \u0142\u0105cznie <strong>29 obiekt\u00f3w o powierzchni 12 265 m\u00b2<\/strong>, co stanowi 4,6% wszystkich cmentarzy zachodniogalicyjskich. Przeci\u0119tna powierzchnia nekropolii wynosi tutaj 438 m\u00b2.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Geografia i Historia Frontu Po\u0142udniowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pod wzgl\u0119dem geograficznym Okr\u0119g X obejmuje swoim zasi\u0119giem malownicze pasma g\u00f3rskie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Beskid S\u0105decki<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gorce<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>cz\u0119\u015b\u0107 Beskidu Wyspowego<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za\u0142o\u017cone obiekty powsta\u0142y na terenach krwawych walk po\u0142udniowego skrzyd\u0142a frontu, opartego o \u00f3wczesne granice Galicji i W\u0119gier. Pod wzgl\u0119dem administracyjnym nekropolie te le\u017c\u0105 dzi\u015b na terenie powiat\u00f3w: <strong>nowos\u0105deckiego, limanowskiego, nowotarskiego oraz my\u015blenickiego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Statystyka i Najwa\u017cniejsze Nekropolie Okr\u0119gu X<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Cmentarze du\u017ce:<\/strong> W\u015br\u00f3d og\u00f3lnej liczby wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 trzy obiekty o znacznych rozmiarach: nr 350, nr 357 oraz nr 368.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cmentarz na Jab\u0142o\u0144cu (nr 368):<\/strong> Jest to najwi\u0119ksza nekropolia okr\u0119gu o imponuj\u0105cej powierzchni <strong>4 240 m\u00b2<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Typy za\u0142o\u017ce\u0144:<\/strong> W okr\u0119gu znajduje si\u0119 10 samodzielnych za\u0142o\u017ce\u0144 przestrzennych. Pozosta\u0142e obiekty usytuowano obok istniej\u0105cych cmentarzy wiejskich, kapliczek lub ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Straty:<\/strong> Dwa obiekty z pierwotnej listy \u2013 <strong>nr 355 w \u017bbikowicach<\/strong> oraz <strong>nr 367 w Mordarce<\/strong> \u2013 niestety ju\u017c nie istniej\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Polegli \u017bo\u0142nierze i Legiony Polskie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na polach grobowych spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze armii <strong>rosyjskiej<\/strong> i <strong>austro-w\u0119gierskiej<\/strong>. Na siedmiu nekropoliach pochowano tak\u017ce \u017co\u0142nierzy armii <strong>niemieckiej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co niezwykle istotne dla polskiej historii, kilka obiekt\u00f3w sta\u0142o si\u0119 miejscem wiecznego spoczynku <strong>legionist\u00f3w polskich<\/strong>. Polegli oni na szlaku bojowym prowadz\u0105cym od Nowego S\u0105cza a\u017c po Mszan\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Architektura i Projektanci: Gustaw Ludwig i Franz Mazura<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez wiele lat w czasach PRL cmentarze te pozostawa\u0142y poza sfer\u0105 zainteresowania w\u0142adz. Sytuacja uleg\u0142a poprawie po przemianach ustrojowych, gdy poszczeg\u00f3lne Urz\u0119dy Gmin zmieni\u0142y sw\u00f3j stosunek do tych miejsc, szczeg\u00f3lnie po wpisaniu ich na list\u0119 zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kluczowe postacie odpowiedzialne za projekt i budow\u0119 okr\u0119gu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Komendanci:<\/strong> Pierwotnie por. Viktor Szamanek, a p\u00f3\u017aniej por. Gustaw Ludwig.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Projektanci i arty\u015bci:<\/strong> <strong>Gustaw Ludwig<\/strong> (g\u0142\u00f3wny projektant i kierownik artystyczny), <strong>por. Franz Mazura<\/strong> oraz ochotnicy: <strong>Leo Perlberger<\/strong> i <strong>Franz Poledne<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Materia\u0142y i Unikalne Detale Architektoniczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0142\u00f3wnym budulcem wykorzystywanym w Okr\u0119gu X by\u0142 <strong>kamie\u0144 \u0142amany oraz beton<\/strong>. Do najbardziej charakterystycznych element\u00f3w wystroju nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ogrodzenia:<\/strong> Pe\u0142ne mury nakryte betonowym daszkiem, stalowe rury \u0142\u0105cz\u0105ce s\u0142upy oraz dekoracyjne odcinki \u0142a\u0144cuch\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nagrobki:<\/strong> Betonowe nagrobki wyst\u0119puj\u0105ce w kilku rzadkich, niespotykanych w innych okr\u0119gach kszta\u0142tach.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Drogowskazy:<\/strong> Zachowane do dzi\u015b oryginalne s\u0142upy-drogowskazy zwie\u0144czone krzy\u017cem malta\u0144skim.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Drewno:<\/strong> Unikalne, stylizowane cmentarze zbudowane wy\u0142\u0105cznie z drewna znajduj\u0105 si\u0119 w <strong>Tymbarku<\/strong> oraz <strong>Jaworznej<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za symbol ca\u0142ego okr\u0119gu uznaje si\u0119 granitowy pos\u0105g <strong>\u201eRycerza Stra\u017cnika Poleg\u0142ych\u201d<\/strong> \u2013 monumentalne dzie\u0142o Franza Mazury.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do najciekawszych za\u0142o\u017ce\u0144 architektonicznych, kt\u00f3re warto odwiedzi\u0107, nale\u017c\u0105 cmentarze: <strong>na Jab\u0142o\u0144cu, na Or\u0142\u00f3wce, w Nowym S\u0105czu, Limanowej oraz we wspomnianym Tymbarku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><strong>Odkryj G\u00f3rskie Nekropolie Beskid\u00f3w i S\u0105decczyzny!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bibliografia i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Wojskowy Urz\u0105d Opieki nad grobami wojennymi Okr\u0119gu Korpusu nr V w Krakowie,<\/strong> Archiwum Narodowe Krak\u00f3w, Sygnatura 29\/275\/0, Liczba serii 1, Liczba skan\u00f3w 108536.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Broch R., Hauptmann H.<\/strong>, <em>Die westgalizischen Heldengr\u00e4ber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915<\/em>, Wien 1918.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Duda O.<\/strong>, <em>Cmentarze Wojenne z lat 1914 \u2013 1918 w Galicji Zachodniej. Czas \u015awietno\u015bci i Czas Pogardy<\/em>, Nowy S\u0105cz 1980 \u2013 1987 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Duda O.<\/strong>, <em>Cmentarze I wojny \u015bwiatowej w Galicji Zachodniej 1914-1918<\/em>, Warszawa: O\u015brodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu 1995.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Duda O.<\/strong>, <em>Alfabetyczny Wykaz Poleg\u0142ych<\/em>, Nowy S\u0105cz 1980 \u2013 1986 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Drogomir J.<\/strong>, <em>Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poleg\u0142ych, zmar\u0142ych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej<\/em>, Tarn\u00f3w: Muzeum Okr\u0119gowe w Tarnowie, tom I, II, III, Tarn\u00f3w: 1999, 2002, 2025.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Fotografie:<\/strong> zdj. wsp\u00f3\u0142czesne r\u00f3\u017cny okres \u2013 Bogdan Jezierski; zdj. archiwalne \u2013 Roman Frodyma (zbiory B. Jezierski).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3851\" style=\"width:116px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny.png 1024w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-300x300.png 300w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-150x150.png 150w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-768x768.png 768w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-100x100.png 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Wszystkie prawa zastrze\u017cone \u00a9 [2026] Cmentarze Wielkiej Wojny.<\/strong> Prezentowane na stronie materia\u0142y, w szczeg\u00f3lno\u015bci autorskie teksty, opracowania historyczne, bazy danych, fotografie oraz szata graficzna, podlegaj\u0105 ochronie praw autorskich zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Kopiowanie, powielanie, dystrybucja lub wykorzystywanie ca\u0142o\u015bci lub fragment\u00f3w materia\u0142\u00f3w bez uprzedniej, pisemnej zgody administratora jest surowo zabronione. Dozwolone jest korzystanie z tre\u015bci wy\u0142\u0105cznie w ramach dozwolonego u\u017cytku osobistego oraz cytowanie fragment\u00f3w z podaniem \u017ar\u00f3d\u0142a (prawo cytatu).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okr\u0119g Cmentarny X Limanowa: \u015alady Wielkiej Wojny w Beskidach i na S\u0105decczy\u017anie Cmentarny Okr\u0119g X, nazywany Okr\u0119giem Limanowskim, jest najwi\u0119kszym pod wzgl\u0119dem obszaru terenem, na kt\u00f3rym prowadzi\u0142 dzia\u0142ania Oddzia\u0142 Grob\u00f3w Wojennych. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce obejmowa\u0142 swoim zasi\u0119giem tak\u017ce Ziemi\u0119 S\u0105deck\u0105, zyska\u0142 przydomek Cmentarny Okr\u0119gu Limanowsko-Nowos\u0105deckiego. W okr\u0119gu zbudowano \u0142\u0105cznie 29 obiekt\u00f3w o powierzchni &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-x-limanowa\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201eCmentarny Okr\u0119g X Limanowa\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"[]","_thinkrank_advanced_robots_meta":"[]","_thinkrank_exclude_from_search":0,"_thinkrank_exclude_from_archives":0,"_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-130","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"twentyseventeen-featured-image":false,"twentyseventeen-thumbnail-avatar":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/author\/cww\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Okr\u0119g Cmentarny X Limanowa: \u015alady Wielkiej Wojny w Beskidach i na S\u0105decczy\u017anie Cmentarny Okr\u0119g X, nazywany Okr\u0119giem Limanowskim, jest najwi\u0119kszym pod wzgl\u0119dem obszaru terenem, na kt\u00f3rym prowadzi\u0142 dzia\u0142ania Oddzia\u0142 Grob\u00f3w Wojennych. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce obejmowa\u0142 swoim zasi\u0119giem tak\u017ce Ziemi\u0119 S\u0105deck\u0105, zyska\u0142 przydomek Cmentarny Okr\u0119gu Limanowsko-Nowos\u0105deckiego. W okr\u0119gu zbudowano \u0142\u0105cznie 29 obiekt\u00f3w o powierzchni&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4188,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/130\/revisions\/4188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}