{"id":133,"date":"2025-02-08T17:19:38","date_gmt":"2025-02-08T17:19:38","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/?page_id=133"},"modified":"2026-09-15T04:49:28","modified_gmt":"2026-09-15T04:49:28","slug":"okreg-z-krakow","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-z-krakow\/","title":{"rendered":"Cmentarny Okr\u0119g Z Krak\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>XI Okr\u0119g Cmentarny Krak\u00f3w: Nekropolie Twierdzy Krak\u00f3w i Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Karla Korschanna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>XI Okr\u0119g Cmentarny Krak\u00f3w<\/strong> (Okr\u0119g Krakowski) stanowi wyj\u0105tkowy obszar na mapie zachodniogalicyjskich grob\u00f3w wojennych. Dzia\u0142ania grodownictwa wojennego na tym terenie inicjowa\u0142a bezpo\u015brednio dawna c.K. Komendantura Twierdzy Krak\u00f3w (<em>k.k. Festungskommando Krakau<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po likwidacji Twierdzy i przej\u0119ciu obowi\u0105zk\u00f3w przez c.K. Komendantur\u0119 Wojskow\u0105 w Krakowie (<em>k.u.K. Milit\u00e4rkommando Krakau<\/em>), prace nad rozbudow\u0105 i doko\u0144czeniem nekropolii kontynuowa\u0142 Wydzia\u0142 Cmentarzy Wojennych (<em>Kriegsgr\u00e4berabteilung<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grodownictwa Wojennego w Rejonie Twierdzy Krak\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sformowany specjalnie w tym celu oddzia\u0142 roboczy, stacjonuj\u0105cy w Pr\u0105dniku Czerwonym, prowadzi\u0142 ci\u0105g\u0142e prace budowlane na polach bitew i przy szpitalach wojskowych. W fundamentalnym opracowaniu mjr. Rudolfa Brocha i Hansa Hauptmanna <em>\u201eDie Westgalizischen Heldengr\u00e4ber\u201d<\/em> czytamy:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201eLiczba za\u0142o\u017conych cmentarzy wojennych przez ten Wydzia\u0142, znajduj\u0105cych si\u0119 na Zachodniogalicyjskich polach bitew, do chwili og\u0142oszenia drukiem ksi\u0105\u017cki, zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 z 378 o dalsze 22 cmentarze. Roboty budowlane na niekt\u00f3rych z nich s\u0105 jeszcze w toku (&#8230;). Poniewa\u017c na cmentarzu 388 w Krakowie-Rakowicach miejsca ju\u017c si\u0119 prawie wyczerpa\u0142y, a nie ma mo\u017cliwo\u015bci powi\u0119kszenia cmentarza, dla \u017co\u0142nierzy zmar\u0142ych w szpitalach krakowskich trzeba b\u0119dzie za\u0142o\u017cy\u0107 nowy cmentarz.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 379 Ma\u0142a Wie\u015b<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 380 Kokot\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 381 Wieliczka<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 382 \u015awi\u0105tniki G\u00f3rne<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 383 Wr\u00f3blowice<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 384 Krak\u00f3w-\u0141agiewniki<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 385 Krak\u00f3w-Podg\u00f3rze<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 386 Krak\u00f3w-Podg\u00f3rze<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 387 Krak\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 388 Krak\u00f3w-Rakowice<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 389 Krak\u00f3w-Bronowice<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 390 Mogi\u0142a<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 391 Kocmyrz\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 392 Kocmyrz\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 393 G\u00f3rka Ko\u015bcielnicka<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 394 Czulice<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 395 Karni\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 396 Czulice<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 397 Podstolice<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 398 Bie\u0144czyce<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 399 Prusy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cmentarz nr 400 Prusy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Stan Zachowania Cmentarzy i Zmiany na Przestrzeni Lat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od momentu powstania nekropolii min\u0105\u0142 ju\u017c ponad wiek. Dynamiczny rozw\u00f3j urbanistyczny Krakowa, powstanie Nowej Huty, rozbudowa infrastruktury transportowej oraz zmiany administracyjne sprawi\u0142y, \u017ce <strong>cz\u0119\u015b\u0107 z tych obiekt\u00f3w uleg\u0142a zniszczeniu<\/strong> (m.in. cmentarz nr 389 w Bronowicach, zlikwidowany podczas budowy alejek).<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Prace konserwatorskie:<\/strong> W latach 90. XX wieku wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachowanych obiekt\u00f3w obj\u0119to kompleksowymi remontami kapitalnymi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zmiana \u015bwiadomo\u015bci:<\/strong> Zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 dba\u0142o\u015b\u0107 w\u0142adz samorz\u0105dowych i lokalnych spo\u0142eczno\u015bci o zachowanie pami\u0105tek z okresu I wojny \u015bwiatowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Karl Korschann \u2013 G\u0142\u00f3wny Projektant Okr\u0119gu Krakowskiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kluczow\u0105 postaci\u0105 odpowiedzialn\u0105 za kszta\u0142t artystyczny cmentarzy Twierdzy Krak\u00f3w by\u0142 rze\u017abiarz <strong>kpt. Karl Korschann<\/strong> (cho\u0107 przez lata autorstwo obiekt\u00f3w b\u0142\u0119dnie przypisywano Hansowi Mayrowi). Szczeg\u00f3\u0142owe badania naukowe dr. Jana Schuberta (<em>\u201eCmentarze wojenne Twierdzy Krak\u00f3w z lat 1914-1918 i ich autor Rze\u017abiarz Karl Korschann\u201d<\/em>, 2018) jednoznacznie potwierdzi\u0142y jego wiod\u0105c\u0105 rol\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u017byciorys Artysty: Od Brna do Pary\u017ca<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wykszta\u0142cenie:<\/strong> Urodzony 23 lipca 1872 r. w Brnie. Studiowa\u0142 w Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Wiedniu (dyplom 1891 r.) oraz w berli\u0144skiej Akademii Sztuk Plastycznych.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kariera paryska:<\/strong> Prowadzi\u0142 w\u0142asn\u0105 pracowni\u0119 w Pary\u017cu, zdobywaj\u0105c uznanie za rze\u017aby i popiersia wystawiane w renomowanych salonach wystawowych.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>S\u0142u\u017cba wojskowa:<\/strong> W 1914 r. wst\u0105pi\u0142 na ochotnika do armii. S\u0142u\u017cy\u0142 w Dow\u00f3dztwie Oczyszczania P\u00f3l Bitewnych w Ci\u0119\u017ckowicach, a nast\u0119pnie jako rze\u017abiarz i <strong>Komendant Oddzia\u0142u Grob\u00f3w Twierdzy Krak\u00f3w<\/strong> (do 1918 r.). Za zas\u0142ugi odznaczony m.in. Krzy\u017cem Wojskowym Karola.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ostatnie lata:<\/strong> Zmar\u0142 7 marca 1943 r. w Brnie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dzie\u0142a i Unikalna Symbolika Projekt\u00f3w Korschanna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karl Korschann jest autorem co najmniej <strong>12 autorskich projekt\u00f3w<\/strong> w Okr\u0119gu XI. Projektowa\u0142 pomniki i za\u0142o\u017cenia przestrzenne m.in. dla <strong>Krakowa (Rakowic), Wieliczki, Mogi\u0142y, Podg\u00f3rza, Czulic, Karniowa, Kocmyrzowa, Prus<\/strong> oraz s\u0142ynny <strong>pomnik na Wzg\u00f3rzu Kaim<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wyr\u00f3\u017cniki Architektoniczne i Motywy Zdobnicze:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Militaria na wie\u0144cach:<\/strong> Unikalny element rozpoznawczy Korschanna \u2013 \u017co\u0142nierska czapka spoczywaj\u0105ca na wie\u0144cu. Na rze\u017abach mo\u017cna precyzyjnie zidentyfikowa\u0107 formacje: czapk\u0119 austriackiego piechura, prusk\u0105 pikelhaub\u0119, czapk\u0119 Legion\u00f3w Polskich, a nawet fez.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Motywy ro\u015blinne:<\/strong> Bogato stosowane wie\u0144ce z li\u015bci laurowych, d\u0119bowych, r\u00f3\u017c oraz szarotek.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Symbolika religijna i memoratywna:<\/strong> Stylizowane korony cierniowe, krzy\u017ce greckie oraz monogram <em>HJS<\/em>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Te unikalne detale rze\u017abiarskie nadaj\u0105 nekropoliom wok\u00f3\u0142 krakowskiej twierdzy niepowtarzalny, g\u0142\u0119boko humanistyczny charakter.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><strong>Odkryj Histori\u0119 Wojskowych Nekropolii Krakowa!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bibliografia i \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Wojskowy Urz\u0105d Opieki nad grobami wojennymi Okr\u0119gu Korpusu nr V w Krakowie,<\/strong> Archiwum Narodowe Krak\u00f3w, Sygnatura 29\/275\/0, Liczba serii 1, Liczba skan\u00f3w 108536.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Broch R., Hauptmann H.<\/strong>, <em>Die westgalizischen Heldengr\u00e4ber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915<\/em>, Wien 1918.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Duda O.<\/strong>, <em>Cmentarze Wojenne z lat 1914 \u2013 1918 w Galicji Zachodniej. Czas \u015awietno\u015bci i Czas Pogardy<\/em>, Nowy S\u0105cz 1980 \u2013 1987 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Duda O.<\/strong>, <em>Cmentarze I wojny \u015bwiatowej w Galicji Zachodniej 1914-1918<\/em>, Warszawa: O\u015brodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu 1995.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Duda O.<\/strong>, <em>Alfabetyczny Wykaz Poleg\u0142ych<\/em>, Nowy S\u0105cz 1980 \u2013 1986 (maszynopis w prywatnych zbiorach B. Jezierskiego).<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Drogomir J.<\/strong>, <em>Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poleg\u0142ych, zmar\u0142ych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej<\/em>, Tarn\u00f3w: Muzeum Okr\u0119gowe w Tarnowie, tom I, II, III, Tarn\u00f3w: 1999, 2002, 2025.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-small-font-size\"><strong>Fotografie:<\/strong> zdj. wsp\u00f3\u0142czesne r\u00f3\u017cny okres \u2013 Bogdan Jezierski; zdj. archiwalne \u2013 Roman Frodyma (zbiory B. Jezierski).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3851\" style=\"width:130px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny.png 1024w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-300x300.png 300w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-150x150.png 150w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-768x768.png 768w, https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Cmentarze-Wielkiej-Wojny-100x100.png 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Wszystkie prawa zastrze\u017cone \u00a9 [2026] Cmentarze Wielkiej Wojny.<\/strong> Prezentowane na stronie materia\u0142y, w szczeg\u00f3lno\u015bci autorskie teksty, opracowania historyczne, bazy danych, fotografie oraz szata graficzna, podlegaj\u0105 ochronie praw autorskich zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Kopiowanie, powielanie, dystrybucja lub wykorzystywanie ca\u0142o\u015bci lub fragment\u00f3w materia\u0142\u00f3w bez uprzedniej, pisemnej zgody administratora jest surowo zabronione. Dozwolone jest korzystanie z tre\u015bci wy\u0142\u0105cznie w ramach dozwolonego u\u017cytku osobistego oraz cytowanie fragment\u00f3w z podaniem \u017ar\u00f3d\u0142a (prawo cytatu).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XI Okr\u0119g Cmentarny Krak\u00f3w: Nekropolie Twierdzy Krak\u00f3w i Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Karla Korschanna XI Okr\u0119g Cmentarny Krak\u00f3w (Okr\u0119g Krakowski) stanowi wyj\u0105tkowy obszar na mapie zachodniogalicyjskich grob\u00f3w wojennych. Dzia\u0142ania grodownictwa wojennego na tym terenie inicjowa\u0142a bezpo\u015brednio dawna c.K. Komendantura Twierdzy Krak\u00f3w (k.k. Festungskommando Krakau). Po likwidacji Twierdzy i przej\u0119ciu obowi\u0105zk\u00f3w przez c.K. Komendantur\u0119 Wojskow\u0105 w Krakowie (k.u.K. Milit\u00e4rkommando &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-z-krakow\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201eCmentarny Okr\u0119g Z Krak\u00f3w\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"[]","_thinkrank_advanced_robots_meta":"[]","_thinkrank_exclude_from_search":0,"_thinkrank_exclude_from_archives":0,"_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-133","page","type-page","status-publish","hentry"],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false,"twentyseventeen-featured-image":false,"twentyseventeen-thumbnail-avatar":false},"uagb_author_info":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/author\/cww\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"XI Okr\u0119g Cmentarny Krak\u00f3w: Nekropolie Twierdzy Krak\u00f3w i Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Karla Korschanna XI Okr\u0119g Cmentarny Krak\u00f3w (Okr\u0119g Krakowski) stanowi wyj\u0105tkowy obszar na mapie zachodniogalicyjskich grob\u00f3w wojennych. Dzia\u0142ania grodownictwa wojennego na tym terenie inicjowa\u0142a bezpo\u015brednio dawna c.K. Komendantura Twierdzy Krak\u00f3w (k.k. Festungskommando Krakau). Po likwidacji Twierdzy i przej\u0119ciu obowi\u0105zk\u00f3w przez c.K. Komendantur\u0119 Wojskow\u0105 w Krakowie (k.u.K. Milit\u00e4rkommando&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4186,"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/133\/revisions\/4186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}