{"id":133,"date":"2025-02-08T17:19:38","date_gmt":"2025-02-08T17:19:38","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/?page_id=133"},"modified":"2026-01-17T17:57:27","modified_gmt":"2026-01-17T17:57:27","slug":"okreg-z-krakow","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmentarzewielkiejwojny.pl\/index.php\/okreg-z-krakow\/","title":{"rendered":"Okr\u0119g Z Krak\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Historia i \u017ar\u00f3d\u0142a: \u201eDie Westgalizischen Heldengr\u00e4ber\u201d<\/p>\n\n\n\n

Tak jak wszyscy pisz\u0105cy o Zachodniogalicyjskich Cmentarzach, tak i ja korzystam z fundamentalnego dzie\u0142a Mjr. Rudolfa Brocha \u201eDie Westgalizischen Heldengr\u00e4ber\u201d. Na str. 413 tego opracowania czytamy o dzia\u0142aniach grobownictwa w rejonie krakowskiej twierdzy, kt\u00f3re przytaczam tu w ca\u0142o\u015bci:<\/p>\n\n\n\n

\u201eBy\u0142a c.K. Komendantura Twierdzy Krak\u00f3w (k.k. Festungskommando Krakau) za\u0142o\u017cy\u0142a na terenie swojego dzia\u0142ania szereg cmentarzy wojennych i pojedynczych mogi\u0142, kt\u00f3rych rozbudowa, po likwidacji Twierdzy i przej\u0119ciu agend Komendantury Twierdzy przez c.K. Komendantur\u0119 Wojskow\u0105 w Krakowie (k.u.K. Milit\u00e4rkommando Krakau) prowadzona by\u0142a dalej przez Wydzia\u0142 Cmentarzy Wojennych (Kriegsgr\u00e4berabteilung). Liczba za\u0142o\u017conych cmentarzy wojennych za\u0142o\u017conych przez ten Wydzia\u0142, znajduj\u0105cych si\u0119 na Zachodniogalicyjskich polach bitew, do chwili og\u0142oszenia drukiem ksi\u0105\u017cki, zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 z 378 o dalsze 22 cmentarze. Roboty budowlane na niekt\u00f3rych z nich s\u0105 jeszcze w toku. Prowadzi je specjalnie w tym celu powo\u0142any oddzia\u0142 roboczy stacjonuj\u0105cy w Pr\u0105dniku Czerwonym. Poniewa\u017c na cmentarzu 388 w Krakowie-Rakowicach miejsca ju\u017c si\u0119 prawie wyczerpa\u0142y, a nie ma mo\u017cliwo\u015bci powi\u0119kszenia cmentarza, dla \u017co\u0142nierzy zmar\u0142ych w szpitalach krakowskich trzeba b\u0119dzie za\u0142o\u017cy\u0107 nowy cmentarz\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dalej tekst podaje informacje o 22 istniej\u0105cych w tym czasie obiektach w obr\u0119bie dawnej Twierdzy Krak\u00f3w. Ponadto podano, \u017ce pojedyncze mogi\u0142y znajduj\u0105 si\u0119 w Zielonkach, Raciborowicach, Gaju, Pleszowie, a dwa w Mogilanach. Znak \u201ex\u201d oznacza, \u017ce w tym czasie na tych obiektach grzebano jeszcze zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Nr  cmentarza<\/td>Nazwa<\/td>Grob\u00f3w  poj.<\/td>Grob\u00f3w mas .<\/td>Nr .grob\u00f3w<\/td><\/tr>
379<\/td>Ma\u0142a Wie\u015b<\/td> <\/td>1<\/td> <\/td><\/tr>
380<\/td>Kokot\u00f3w<\/td>1<\/td> <\/td> <\/td><\/tr>
381<\/td>Wieliczka<\/td>93<\/td> <\/td>1-93<\/td><\/tr>
382<\/td>\u015awi\u0105tniki<\/td>1<\/td>1<\/td> <\/td><\/tr>
383<\/td>Wr\u00f3blowice<\/td>2<\/td> <\/td>1-2<\/td><\/tr>
384<\/td>\u0141agiewniki<\/td>266<\/td> <\/td>1-266<\/td><\/tr>
385<\/td>Podg\u00f3rze  na cm \u017cyd<\/td>19<\/td> <\/td>1-19             x<\/td><\/tr>
386<\/td>Podg\u00f3rze<\/td>340<\/td> <\/td>1-340           x<\/td><\/tr>
387<\/td>Krak\u00f3w cm.\u017cyd.<\/td>161<\/td>14<\/td>1-175           x<\/td><\/tr>
388<\/td>Krak\u00f3w -Rakowice<\/td>792<\/td>533<\/td>1-1345         x<\/td><\/tr>
389<\/td>Bronowice<\/td>3<\/td> <\/td>1-3<\/td><\/tr>
390<\/td>Mogi\u0142a<\/td>19<\/td>2<\/td>1-21<\/td><\/tr>
391<\/td>Kocmyrz\u00f3w<\/td>29<\/td>6<\/td>1-35<\/td><\/tr>
392<\/td>Kocmyrz\u00f3w \u2013p. cle<\/td>1<\/td>2<\/td>1-3<\/td><\/tr>
393<\/td>G\u00f3rka Ko\u015bcielniki<\/td> <\/td>1<\/td> <\/td><\/tr>
394<\/td>Czulice  p. dworze.<\/td>6<\/td>2<\/td>1-8<\/td><\/tr>
395<\/td>Karni\u00f3w<\/td> <\/td>1<\/td> <\/td><\/tr>
396<\/td>Czulice n. paraf.<\/td>2<\/td>3<\/td>1-5<\/td><\/tr>
397<\/td>Podstolice<\/td>1<\/td> <\/td> <\/td><\/tr>
398<\/td>Bie\u0144czyce- D\u0142ubnia<\/td>1<\/td> <\/td> <\/td><\/tr>
399<\/td>Prusy -peron<\/td>1<\/td> <\/td> <\/td><\/tr>
400<\/td>Prusy ( przy dworze)<\/td>1<\/td> <\/td> <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Stan zachowania cmentarzy i zmiany po latach<\/p>\n\n\n\n

Od czasu za\u0142o\u017cenia cmentarzy min\u0105\u0142 ju\u017c ca\u0142y wiek. Gwa\u0142towny rozw\u00f3j miasta Krakowa, budowa Nowej Huty, linii komunikacyjnych, zmiany administracyjne oraz zawodno\u015b\u0107 ludzkiej pami\u0119ci spowodowa\u0142y, \u017ce dzi\u015b o kilkunastu z nich m\u00f3wimy w czasie przesz\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n

Tereny wok\u00f3\u0142 Krakowa s\u0105 najdalej po\u0142o\u017cone od mego miejsca zamieszkania i dlatego rzadziej je odwiedzam. Mimo poszukiwa\u0144 nie uda\u0142o mi si\u0119 odszuka\u0107 mogi\u0142 pojedynczych na cmentarzach parafialnych. Zatem pomijam je przy opisywaniu cmentarzy okr\u0119gu. W latach 90. ubieg\u0142ego wieku wszystkie obiekty zosta\u0142y obj\u0119te remontami kapitalnymi, co wida\u0107 cho\u0107by po moich fotografiach z lat 80. i opisach z tego okresu. Dzi\u015b tamte opisy s\u0105 ju\u017c nieaktualne, gdy\u017c zmieni\u0142 si\u0119 stosunek w\u0142adz, a tak\u017ce podej\u015bcie spo\u0142ecze\u0144stwa do \u015blad\u00f3w Wielkiej Wojny.<\/p>\n\n\n\n

Karl Korschann \u2013 g\u0142\u00f3wny projektant okr\u0119gu krakowskiego<\/h2>\n\n\n\n

Jeszcze do niedawna moja wiedza na temat autorstwa projektant\u00f3w cmentarzy w okr\u0119gu by\u0142a skromna, a nawet niew\u0142a\u015bciwie skierowana na Hansa Mayra. W dobie internetu nawet siedz\u0105c w domu mo\u017cna zmieni\u0107 swe pogl\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n

15.04.2021 natrafi\u0142em na artyku\u0142 opublikowany w periodyku Pa\u0144stwo i Spo\u0142ecze\u0144stwo 2018 (XVIII) nr 2<\/em> \u2013 artyku\u0142 dr Jana Schuberta pt. \u201eCmentarze wojenne Twierdzy Krak\u00f3w z lat 1914-1918 i ich autor Rze\u017abiarz Karl Korschann\u201d, w kt\u00f3rym opublikowa\u0142 swoje wyniki poszukiwa\u0144 dokument\u00f3w mog\u0105cych rzuci\u0107 \u015bwiat\u0142o na tych artyst\u00f3w. Korzystaj\u0105c z tego opracowania, sporz\u0105dzi\u0142em skr\u00f3towy tekst o najwa\u017cniejszym z nich.<\/p>\n\n\n\n

\u017byciorys rze\u017abiarza: Od Brna do Pary\u017ca<\/h3>\n\n\n\n

Karl Korschann<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 23 lipca 1872 roku w Brnie. Uko\u0144czy\u0142 studia w wiede\u0144skiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych (1891) oraz w berli\u0144skiej Akademii Sztuk Plastycznych. Za\u0142o\u017cy\u0142 w Pary\u017cu w\u0142asn\u0105 pracowni\u0119, gdzie zdoby\u0142 uznanie rze\u017abami postaci i popiersi eksponowanymi w najlepszych salonach.<\/p>\n\n\n\n

W 1914 roku, po wybuchu wojny, zg\u0142asza si\u0119 jako ochotnik do wojska. Jako oficer zostaje przydzielony do Dow\u00f3dztwa Oczyszczania P\u00f3l Bitewnych w Ci\u0119\u017ckowicach, a nast\u0119pnie jako rze\u017abiarz do Oddzia\u0142u Grob\u00f3w Wojennych przy Komendzie Krak\u00f3w. Pe\u0142ni\u0142 tam funkcj\u0119 Komendanta Oddzia\u0142u Grob\u00f3w Twierdzy Krak\u00f3w do 1918 roku. Za sw\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 otrzyma\u0142 m.in. Krzy\u017c Wojskowy Karola i stopie\u0144 kapitana rezerwy. Zmar\u0142 w Brnie 7 marca 1943 roku (pochowany na cmentarzu Centralnym w Brnie, sekcja 25c, numer 40 \u2013 gr\u00f3b obecnie nie istnieje).<\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0142a i symbolika projekt\u00f3w Korschanna<\/h3>\n\n\n\n

Kapitan Korschann w swoim \u017cyciorysie podaje, \u017ce projektowa\u0142 pomniki bohater\u00f3w na cmentarzach \u017co\u0142nierskich w lokalizacjach: Krak\u00f3w, Wieliczka, Mogi\u0142a, Podg\u00f3rze oraz pomnik na wzg\u00f3rzu Kaim<\/strong>. Na zachowanej fotografii z jego pracowni widoczne s\u0105 projekty dla Rakowic, Czulic, Karniowa, Kocmyrzowa, Wieliczki i Prus. Pozwala to stwierdzi\u0107, \u017ce jest on autorem co najmniej 12 projekt\u00f3w w okr\u0119gu.<\/p>\n\n\n\n